Zrozumieć umowy handlowe
Liberalizacja handlu to złożony proces, napędzany wieloma czynnikami, takimi jak działania lobbingowe, wola polityczna czy okazje biznesowe. Ponieważ te wewnętrzne mechanizmy są niemal zawsze niewidoczne dla ekonomistów, precyzyjne zmierzenie wpływu zmian politycznych wprowadzanych przez umowy o wolnym handlu jest niezwykle trudne. W istocie, wcześniejsze badania ekonomiczne od lat 70. do 90. XX wieku przynosiły niejednoznaczne wyniki w tej kwestii, szczególnie w odniesieniu do efektów handlowych Wspólnoty Europejskiej, Mercosuru czy Paktu Andyjskiego.
Do niedawna ekonomiści robili niewielkie postępy w stosowaniu nowoczesnych narzędzi ekonometrycznych do badania skutków umów handlowych między państwami. W przełomowym artykule Scott Baier (Uniwersytet Clemson) i Jeffrey Bergstrand (Uniwersytet Notre Dame) opracowali metodologiczne ramy, która pozwala ekonomistom identyfikować ekonomiczne skutki umów handlowych między krajami. Ich podejście opiera się na wykorzystaniu dużych, kompleksowych zestawów danych obejmujących wiele dekad i krajów. Dane te umożliwiają autorom kontrolowanie trudnych do zaobserwowania czynników, takich jak lobbing czy wola polityczna, za pomocą narzędzi statystycznych.
Ich ustalenia wskazują, że przeciętnie umowa o wolnym handlu mniej więcej podwaja dwustronny handel między krajami członkowskimi w ciągu 10 lat. Sugeruje to, że efekty handlowe narastają stopniowo, a nie pojawiają się natychmiast. Co więcej, autorzy wskazują, że wpływ umów handlowych nie jest jednolity dla wszystkich par krajów. Na przykład kraje rozwijające się i rozwinięte mogą doświadczać korzyści o różnej skali. Co istotne, autorzy wykazują, że efekt ten jest trwały i nie wynika jedynie z faktu, że kraje o już wysokim poziomie handlu są bardziej skłonne do zawierania umów. Autorzy dostarczają mocnych argumentów, że umowy handlowe są potężnym narzędziem promowania globalizacji, wbrew wcześniejszej literaturze empirycznej na ten temat.
Reasumując: uważam te dowody za przekonujące i wierzę, że wyniki badania znacząco poszerzają nasze zrozumienie, jak działa integracja gospodarcza między narodami. Znaczenie tych ustaleń dla polityki jest oczywiste: dostarczają one mocnych dowodów na to, że umowy handlowe przynoszą znaczące i trwałe korzyści w handlu dwustronnym. Jednak zrozumienie prawdziwych przyczyn – politycznych czy ekonomicznych – umów handlowych pozostaje istotnym obszarem badań dla ekonomistów.